Czynniki chłodnicze będące substancjami kontrolowanymi po okresie ich użytkowania mogą zostać potraktowane jako odpady niebezpieczne. Mówi o tym Ustawa o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. z późniejszymi zmianami, w której załącznikach wymieniono substancje „halogenoorganiczne" jako niebezpieczne. W dokumencie tym, dodatkowo, w Zał. 4 określając właściwości odpadów, które powodują, że odpady są niebezpieczne, określa się grupę H14 definiującą „substancje ekotoksyczne", jako te, „które stanowią lub mogą stanowić bezpośrednie lub opóźnione zagrożenie dla jednego lub więcej elementów środowiska".

Dodatkowo, w Ustawie o substancjach zubażających warstwę ozonową z dnia 20 kwietnia 2004 r. w Art. 10 czytamy, że „Zakazuje się składowania urządzeń klimatyzacyjnych, chłodniczych lub gaśniczych zawierających substancje kontrolowane i będących odpadami oraz wszelkich urządzeń będących odpadami, zawierających substancje kontrolowane jako rozpuszczalniki, a także odpadów zawierających substancje kontrolowane, wytworzonych w procesie demontażu tych urządzeń." Ustawodawca informuje również, że osoba prowadząca składowisko odpadów, wiedząc, że przekazywane na złom urządzenia pracowały z substancjami kontrolowanymi, jest obowiązana do odmówienia ich przyjęcia. Powstaje zatem problem unieszkodliwiania zarówno odpadowych czynników chłodniczych oraz sprzętu chłodniczego - ewentualnie jego elementów.

W przypadku czynników chłodniczych procedura postępowania jest odpowiednio ustalona. Po odzyskaniu czynnika z instalacji, który jest zanieczyszczony olejem, wilgocią i nierzadko drobinami w postaci stałej, sprawdza się jego skład chemiczny. Po określeniu stopnia zanieczyszczenia podejmuje się decyzję, czy dany czynnik nadaje się do uzdatniania lub regeneracji, czy jedynie do unieszkodliwienia.

Uzdatnianie to częściowe oczyszczenie zużytego czynnika w cyklu zamkniętym poprzez odseparowanie z niego oleju, obniżenie poziomu zawilgocenia, usunięcie ciał stałych oraz zanieczyszczeń gazowych w celu ponownego wykorzystania tej substancji bez potrzeby kontroli jej jakości. Wprowadza to pewne ograniczenie w dalszym wykorzystywaniu oczyszczonego czynnika. Jest nią zasada, według której oczyszczony czynnik może być użyty do napełnienia instalacji, z której uprzednio został odprowadzony lub podobnej w znaczeniu technicznym.

Natomiast regeneracja czynników chłodniczych to bardzo dokładnie przeprowadzane oczyszczenie zużytego czynnika przez odfiltrowanie i obróbkę fizykochemiczną uwzględniającą szczegółową analizą chemiczną próbki czynnika, która stwierdza czystość czynnika zgodną z odpowiednimi normami. Celem regeneracji czynnika chłodniczego jest nadanie mu właściwości nowego produktu. Dokonuje się tego w kilku etapach - usunięcie cząstek stałych, usunięcie oleju, wody i pozostałych substancji niepożądanych a następnie pozbycie się gazów niekondensujących. Po wykonaniu kontroli czystości zregenerowanej substancji uznaje się ją albo przydatną do zastosowania albo niedostatecznie oczyszczoną, a wtedy poddawana jest ona dodatkowym procesom oczyszczania.

W przypadku bardzo zanieczyszczonych, zużytych czynników chłodniczych jednorodnych i będących mieszaninami, poddawane są one bezpiecznym dla środowiska i człowieka procesom niszczenia. Procesy technologiczne, które temu służą muszą spełniać dwa podstawowe kryteria:
   po pierwsze, całkowita efektywność metody powinna być bardzo bliska 100%, by w gazach wylotowych (poprocesowych) ograniczyć do minimum obecność substancji niszczonej oraz szkodliwych produktów reakcji rozkładu,
   po drugie, należy zabezpieczyć technologię przed niekontrolowanymi przeciekami substancji niebezpiecznych do otoczenia.

W każdym przypadku niszczenie składowanych odpadów oraz zanieczyszczonych przez nie złomowanych podzespołów i urządzeń powinno być przeprowadzone w sposób nieszkodliwy dla ludzi oraz środowiska naturalnego.

Opracowanie: Redakcja

powrót      strona główna      dla instalatorów      baza firm      kontakt