Wentylacja to proces wymiany powietrza (najczęściej zorganizowany) polegający na usuwaniu na zewnątrz substancji wydzielających się w pomieszczeniu. Instalacje wentylacyjne można podzielić na cztery różne sposoby. W zależności od sposobu wymiany powietrza rozróżnia się wentylację mechaniczną i naturalną.
W wentylacji naturalnej wymiana powietrza wywołana jest działaniem wiatru i/lub sił grawitacji. Dodatkowo wentylacja naturalna może posiadać różne formy:
przewietrzanie - okresowe odświeżanie powietrza w pomieszczeniu polegające na otwieraniu okien lub innych otworów w przegrodach,
infiltracja - przenikanie powietrza przez porowate materiały budowlane, nieszczelności oraz szczeliny wokół okien i drzwi,
wentylacja grawitacyjna - gdzie stosuje się pionowe kanały wywiewne do usuwania powietrza. Ruch powodowany jest różnicą gęstości powietrza wewnątrz i na zewnątrz budynku,
wentylacja grawitacyjna higrosterowana - proces wymiany powietrza uzależniony od poziomu wilgotności względnej wewnętrznej,
aeracja, zorganizowana wymiana powietrza, które dopływa przez odpowiednie otwory rozmieszczone w zewnętrznych przegrodach budowlanych, uzyskiwana dzięki różnicy ciśnienia na zewnątrz i wewnątrz pomieszczenia; intensywność aeracji zależy od różnicy temperatury i siły wiatru
W wentylacji mechanicznej wymiana powietrza jest niezależna od jakichkolwiek wpływów atmosferycznych. Wymuszony przepływ powietrza uzyskuje się dzięki zastosowaniu wentylatora. W zależności od sposobu wymiany powietrza wentylację mechaniczną możemy podzielić na :
ogólną czyli z równomierną wymianą powietrza w całym pomieszczeniu
miejscową, przeciwdziałającą zanieczyszczeniu powietrza w miejscu ich wydzielania
Do wentylacji miejscowej zaliczają się takie urządzenia jak :
odciągi miejscowe, urządzenia służące do usuwania zanieczyszczeń bezpośrednio w miejscu ich powstawania,
nawiewy miejscowe stosowane do wytwarzania w określonym miejscu warunków odmiennych od tych, które panują w całym pomieszczeniu,
kurtyny powietrzne, stosowane do ochrony pomieszczeń przed przenikaniem zimnego powietrza zewnętrznego (w okresie zimy) bądź gorącego (w okresie lata) przez często otwierane bramy i drzwi wejściowe w budynkach przemysłowych lub użyteczności publicznej
W zależności od kierunku ruchu powietrza w stosunku do wentylowanego pomieszczenia rozróżnia się wentylację mechaniczną:
nawiewną - dostarczanie powietrza odbywa się w sposób mechaniczny a usuwanie w sposób naturalny
wywiewną - tu powietrze dostarczane jest w sposób naturalny a mechanicznie wspomagany jest wywiew
nawiewno - wywiewną - w tym przypadku dostarczanie i usuwanie powietrza odbywa się w pełni mechanicznie
Dodatkowo wentylację mechaniczną możemy podzielić w zależności od różnicy ciśnień wewnątrz i na zewnątrz pomieszczenia. Mamy więc wentylację:
nadciśnieniową, przy której strumień objętości powietrza nawiewanego jest większy od strumienia objętości powietrza wywiewanego,
podciśnieniową, gdzie strumień objętości powietrza nawiewanego jest mniejszy od strumienia objętości powietrza wywiewanego
Uwzględniając możliwość uzyskania określonych warunków w pomieszczeniach rozróżnia się:
wentylację zwykłą zapewniającą wymaganą temperaturę w pomieszczeniu tylko zimą,
wentylację z chłodzeniem, gdzie utrzymywanie wymaganej temperatury jest możliwe zimą i latem,
wentylację z dowilżaniem - wyposażoną w urządzenia zwiększające wilgotność powietrza w pomieszczeniach,
wentylację z osuszaniem - powodującą zmniejszenie wilgotności powietrza w pomieszczeniu,
urządzenia klimatyzacyjne, za pomocą których temperaturę i wilgotność względną powietrza w pomieszczeniu można utrzymać z odpowiednią dokładnością w ciągu całego roku
Oprócz wyżej wymienionych rodzajów wentylacji instalacje można podzielić jeszcze biorąc pod uwagę zależność od np. udziału powietrza świeżego w powietrzu nawiewanym
100% powietrza świeżego - wentylacja grawitacyjna, wentylacja mechaniczna wywiewna, niektóre systemy wentylacji mechanicznej nawiewno - wywiewnej
mieszanina powietrza świeżego i obiegowego - systemy klimatyzacji pełnej, systemy wentylacji mechanicznej nawiewno - wywiewnej oparte na mieszaniu powietrza.